1. Типы данных / Маалымат түрлөрү
| Кыргызча |
Русский |
Описание |
бүтүн | целое число | Целые числа (int) |
чыныгы | вещественное | Дробные числа (float) |
сап | строка | Текст в кавычках |
белги | символ | Один символ в одинарных кавычках |
логикалык | логический | истина (чын) / ложь (жалган) |
тизме<тип> | массив | Список элементов заданного типа |
2. Управляющие конструкции / Башкаруу конструкциялары
Условие (эгер) / Шарт (if)
Кыргызча:
эгер (шарт) {
операторлор;
} болбосо {
операторлор;
}
Русский:
если (условие) {
операторы;
} иначе {
операторы;
}
Цикл с параметром (үчүн) / Цикл for
Кыргызча:
үчүн (бүтүн i = 0; i < n; i += 1) {
операторлор;
}
Русский:
для (int i = 0; i < n; i += 1) {
операторы;
}
Цикл с условием (качан) / Цикл while
Кыргызча:
качан (шарт) {
операторлор;
}
Русский:
пока (условие) {
операторы;
}
Цикл с постусловием (жаса…качан) / Цикл do-while
Кыргызча:
жаса {
операторлор;
} качан (шарт);
Русский:
делай {
операторы;
} пока (условие);
3. Логические операторы / Логикалык операторлор
| Кыргызча |
Символ |
Русский |
жана | && | логическое И (and) |
же | || | логическое ИЛИ (or) |
эмес | ! | логическое НЕ (not) |
чын | — | истина (true) |
жалган | — | ложь (false) |
4. Функции / Функциялар
Кыргызча:
функция аталышы(бүтүн a, бүтүн b) {
кайтар a + b;
}
башкы() {
бүтүн жыйынтык = аталышы(5, 3);
чыгар(жыйынтык);
}
Русский:
функция имя(целое a, целое b) {
вернуть a + b;
}
главная() {
целое результат = имя(5, 3);
вывести(результат);
}
Точка входа программы — функция башкы() (главная).
5. Ввод и вывод / Киргизүү жана чыгаруу
| Кыргызча |
Русский |
Описание |
окуу() | читать() | Читает значение из stdin по ожидаемому типу: числа/логика/символ — 1-й токен строки; сап — вся строка; тизме — элементы через пробелы |
чыгар(маани) | вывести(значение) | Печатает значение в stdout |
бүтүн a = окуу(); // 1-й токен 1-й строки
бүтүн b = окуу(); // 1-й токен 2-й строки
сап s = окуу(); // вся строка
тизме<бүтүн> t = окуу(); // split по пробелам
6. Массивы / Тизмелер
| Кыргызча |
Русский |
тизме<бүтүн> a = [1, 2, 3]; | массив целых a = [1, 2, 3]; |
a[0] | Доступ по индексу (с 0) |
узундук(a) | Длина массива или строки |
тизме<бүтүн> a = []; // пустой список (тип обязателен)
тизме<бүтүн> b = [1, 2, 3]; // тип элементов выводится из литерала
чыгар(узундук(a)); // 0
чыгар(b[1]); // 2
7. Классы / Класстар
Кыргызча:
класс Point {
бүтүн x;
чыныгы y;
}
башкы() {
Point p;
p.x = 5;
p.y = 3.14;
чыгар(p.x);
чыгар(p.y);
}
Русский:
класс Point {
бүтүн x;
чыныгы y;
}
башкы() {
Point p;
p.x = 5;
p.y = 3.14;
чыгар(p.x);
чыгар(p.y);
}
8. Операторы управления циклом / Циклди башкаруу
| Кыргызча |
Русский |
токтот; | break — выход из цикла |
улантуу; | continue — переход к следующей итерации |
кайтар маани; | return — возврат из функции |
9. Арифметика и сравнения / Арифметика жана салыштыруу
| Операция |
Символ |
| Сложение | + |
| Вычитание | - |
| Умножение | * |
| Деление | / |
| Остаток | % |
| Равно | == |
| Не равно | != |
| Больше / меньше | > < >= <= |
10. ++/-- и составные присваивания / ++/-- жана татаал дайындоо
Кыргызча:
++i, i++ // i = i + 1 (префикс/постфикс)
--i, i-- // i = i - 1
x += y; // x = x + y
x -= y;
x *= y;
x /= y;
x %= y; // тек бүтүн
сап s = "a";
s += "b"; // сапты конкатенация
Русский:
++i, i++ // i = i + 1 (prefix/postfix)
--i, i-- // i = i - 1
x += y; // x = x + y
x -= y;
x *= y;
x /= y;
x %= y; // только для целых
сап s = "a";
s += "b"; // конкатенация строк
11. Комментарии / Комментарийлер
// Бири саптуу комментарий
/* Көп саптуу
комментарий */
12. Пример полной программы / Толук программанын үлгүсү
функция кош(бүтүн a, бүтүн b) {
кайтар a + b;
}
башкы() {
бүтүн x = окуу();
бүтүн y = окуу();
эгер (x > y) {
чыгар(x);
} болбосо {
чыгар(кош(x, y));
}
}